Succesprincipes voor een toekomstbestendig regionaal gezondheidsnetwerk: lessen uit MooiMaasvallei
Hoe bouw je aan een regionaal gezondheidsnetwerk dat de druk op de zorg vermindert en tegelijk de veerkracht en eigen regie van inwoners versterkt? Regio MooiMaasvallei biedt een inspirerend voorbeeld. Universiteit Utrecht (USBO advies) onderzocht de totstandkoming en ontwikkeling van dit netwerk en formuleerde zeven succesprincipes die ook voor andere regio’s relevante lessen bevatten.
Wat is MooiMaasvallei?
MooiMaasvallei is een domeinoverstijgend samenwerkingsverband in Noordoost-Brabant en Noord-Limburg, bestaande uit de gemeenten Land van Cuijk, Gennep en Bergen, samen met zorg- en welzijnsorganisaties, scholen, woningbouwcorporaties, werkgevers en inwoners. De regio kampt met een vergrijzing die boven het landelijk gemiddelde ligt en een zorgcapaciteit die juist kleiner is dan elders. Dat maakt de noodzaak om anders te werken urgent en breed gevoeld.
De samenwerking is gericht op één bedoeling: het bevorderen van de gezondheid van de 130.000 inwoners in de regio. Positieve Gezondheid vormt daarvoor het richtinggevende gedachtegoed. Niet de ziekte of de zorgvraag staat centraal, maar de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van mensen.
Zeven succesprincipes
USBO advies identificeerde zeven principes die de kracht van MooiMaasvallei verklaren:
1. Stevig geworteld sociaal kapitaal De regionale samenwerking bestaat al vele jaren. Dat heeft geleid tot een groot sociaal kapitaal: onderlinge kennis, vertrouwen en verbondenheid die ook in lastige tijden van transitie standhoudt. Betrokkenen omschrijven dit zelf als de kern van het succes.
2. Bouwen vanuit vertrouwen In veel regio’s start de samenwerking met het opzetten van een governance structuur. MooiMaasvallei deed dat anders: de samenwerking groeide vanuit het samen werken aan concrete vraagstukken, waardoor vertrouwen organisch ontstond.
3. Breed gedeelde sense of urgency De vergrijzing en de krapte op de arbeidsmarkt maken de noodzaak om anders te werken voelbaar voor alle betrokkenen — van huisartsen tot bestuurders en van gemeenten tot zorgaanbieders. Die gedeelde urgentie is een drijvende kracht achter de samenwerking.
4. Sturen vanuit visie De blik van de trekkers is gericht op Positieve Gezondheid als gedeeld gedachtegoed. Deze visie geeft richting aan keuzes en houdt de samenwerking gefocust op de gezondheid en het welzijn van inwoners, ook wanneer het pionieren is.
5. Stimulerend en verbindend leiderschap met lef De opbouw van het netwerk is sterk gevormd door visionaire sleutelfiguren — van huisartsen tot bestuurders van het regionaal ziekenhuis en de betrokken gemeenten. Zij durfden te experimenteren en anderen mee te nemen in de beweging.
6. Structuur die ruimte biedt voor visie en reflectie De governance is zo ingericht dat de hoofdkoers bewaakt wordt zonder te verzanden in gedetailleerde monitoring. Ruimte voor reflectie en bijstelling is daarin een bewuste keuze.
7. Sterk gericht op leren, aanpassen en omgaan met onzekerheid Binnen MooiMaasvallei is de gerichtheid op leren en aanpassen groot. Onzekerheidstolerantie hoort daarbij: er is ruimte om te experimenteren en te accepteren dat niet alles van tevoren vaststaat.
Relevantie voor Positieve Gezondheid
MooiMaasvallei laat zien wat er mogelijk is als Positieve Gezondheid niet bij mooie woorden blijft, maar werkelijk ingebed raakt in een regio. De aanpak — domeinoverstijgend, vanuit vertrouwen en met oog voor de lange termijn — sluit nauw aan bij de principes die iPH uitdraagt. Tegelijk benadrukt het onderzoek dat een blijvende doorbraak ook vraagt om aanpassing van landelijke structuren in wet- en regelgeving, financiering en toezicht.
Meer lezen
Het rapport ‘MooiMaasvallei: Koploper in de transitie naar regionale gezondheidsnetwerken. Succesprincipes en geleerde lessen’ is beschikbaar via de website van de Universiteit Utrecht: https://www.uu.nl/nieuws/succesfactoren-van-toekomstbestendige-zorg-en-welzijn-in-de-regio.
Of bekijk de website van MooiMaasvallei: https://mooimaasvallei.nl/