Positieve Gezondheid in woon- en leefomgeving

Een gezonde woon- en leefomgeving die inwoners stimuleert om hun gezondheid te verbeteren, daar kan Positieve Gezondheid aan bijdragen. Door op brede wijze te kijken naar gezondheid van mensen, nemen we de inrichting van onze buurten en wijken onder de loep. Op deze pagina leest u meer over het inrichten van woon- en leefomgeving met behulp van Positieve Gezondheid en kunt u de toolkit downloaden.

 

Aan de slag?

Wil u ook aan de slag, door op brede wijze te kijken naar gezondheid van mensen en dit te vertalen naar een gezonde woon- en leefomgeving. In de methode nemen we de inrichting van de buurten en wijken onder de loep en gaan in dialoog met betrokken hoe de woon- en leefomgeving hieraan kan bijdrage. Wil u ook in uw wijk werkateliers organiseren? Neem contact op met projectleider Mieke Reynen, voor een oriënterend gesprek en mogelijkheden.

Positieve Gezondheid vertaald naar het fysieke domein

De brede benadering van gezondheid kan meespelen in de vormgeving van het fysieke domein. Daarbij zijn de aspecten van het spinnenweb Positieve Gezondheid verbonden aan ruimtelijke thema’s. Zo ontstaat een model waarmee de ervaren gezondheid van mensen kan worden vertaald naar aspecten in de fysieke leefomgeving. Dit model biedt handvatten voor de inrichting van wijken, steden en regio’s op verschillende schaalniveaus. Denk aan de herontwikkeling van een regio, het ontwerp van een stadswijk of het realiseren een nieuw gebouw.

Inspiratie

Positieve Gezondheid voor het eerst vertaald in gebouw

Lees het artikel

Gezonde en veilige leefomgeving

Lees het artikel

'Gezondheid gaat verder dan alleen het medische, het gaat over je hele leven'

Lees het artikel

De methode

De methode bestaat uit 5 verschillende stappen. Op basis van een scan van de wijk en gesprekken met bewoners, ondernemers en zorgprofessionals worden de waarden in een wijk over de aspecten?  van Positieve Gezondheid in kaart gebracht. Hiermee kunnen ruimtelijke knelpunten en kansen? worden aangepakt. Deze opgave kan door ‘onderzoekend ontwerpen’ worden vertaald in een ontwerpvisie op een bepaalde leefomgeving.

Positief Gezonde leefomgeving – een methode voor analyse en ontwerp

Het uitgangspunt in deze methode voor het analyseren en ontwerpen van een Positief Gezonde leefomgeving is het oorspronkelijke Positieve Gezondheid model van Machteld Huber? van iPH?.

 

  • Stap 1: Positieve Gezondheidsscan van de leefomgeving

Dit betreft het analyseren van de leefomgeving vanuit de verschillende ruimtelijke thema’s van het model. De analyse is nodig om meer inzicht te krijgen in het functioneren van een bepaalde leefomgeving. En helpt om in de volgende fase de juiste vragen te stellen aan een brede groep die uitgenodigd wordt in de werkateliers. Daarin worden de verschillende aspecten letterlijk in kaart gebracht op basis van het ‘ruimtelijk spectrum van Positieve Gezondheid’. Daarnaast is het essentieel om een algemene analyse te maken van de ontwikkelingsgeschiedenis van de wijk. Dit geeft inzicht in wat een wijk kenmerkt – of, letterlijk, karakter geeft aan de wijk. De grafische weergave van bevindingen is hierbij belangrijk. Door de verschillende lagen over elkaar heen te leggen ontstaat  inzicht verschaft in de belangrijkste knooppunten binnen de wijk. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van GIS kaart met een laag vanuit Positieve Gezondheid die speciaal ontwikkeld is.

  • Stap 2: Dialoog met belanghebbenden

Stap twee omvat de dialoog (in verschillende vormen) met bewoners, partners en stakeholders over hun ervaren Positieve Gezondheid. De toegevoegde waarde van de dialoog is dat deze inzicht geeft in hoe mensen hun leefomgeving waarderen. Het voeren van een open gesprek en ontvankelijk zijn voor wat mensen echt denken is belangrijk. Het ruimtelijk spectrum van Positieve Gezondheid en de bijbehorende kaarten worden gebruikt als gespreksinstrument. Doorvragen helpt om tot de essentie door te dringen. De dialoog zal meer inzicht geven in welke aspecten, kansen of uitdagingen op tafel liggen  vanuit het perspectief van Positieve Gezondheid.

  • Stap 3: Ruimtelijke opgave

De derde stap betreft het formuleren van één of meer ruimtelijke opgaven die uit de dialoog met belanghebbenden naar voren zijn gekomen. Een ruimtelijke opgave beoogt de uitdaging in beeld te brengen waarop het ontwerp gericht een antwoord moet geven. De opgave kan zich richten op een specifieke locatie in een wijk of een bredere ruimtelijke opgave die nog niet verbonden is aan een bepaalde plek. Door belanghebbenden bij het formuleren te betrekken wordt een breed draagvlak gecreëerd voor de (uiteindelijke) ruimtelijke opgave bij bewoners, beleidsmakers en ontwerpers.

  • Stap 4: Ontwikkeling van een ruimtelijke visie

In de vierde stap is het de beurt aan de ontwerpers. Deze stap is de creatieve fase waarin gebrainstormd, geschetst en gemodelleerd wordt. Een belangrijk onderdeel   van deze fase is om het schetsplan te presenteren aan bewoners en te toetsen of het plan past bij de ruimtelijke opgave die samen met belanghebbenden is opgesteld.

  • Stap 5: Concrete ingreep in de fysieke leefomgeving

Uiteindelijk is het aan beleidsmakers en belanghebbenden om deze visie uit te voeren en door te vertalen naar de praktijk. Als ontwerper is het belangrijk om in deze fase betrokken te zijn, initiatieven te ondersteunen en mee te denken in de uiteindelijke realisatie van delen van de visie. Een belangrijke voorwaarde alvorens over ta gaan tot een concrete interventie  is de financiële haalbaarheid. Idealiter is in de uitgangssituatie  budget beschikbaar om te investeren. Een circulaire economie, waarbij de opbrengsten terugvloeien naar de buurt, is hierbij het achterliggend doel. Door belanghebbenden actief te betrekken bij de uitvoering en realisatie van de visie voelen  mensen zich meer verantwoordelijk voor het succes van het plan.

Gerelateerde artikelen

Gedeputeerde Meindert Stolk: ‘Een aantrekkelijke leefomgeving kan ervoor zorgen dat mensen meer bewegen, maar helpt bijvoorbeeld ook bij sociale contacten’

De leerreis van Provincie Zuid-Holland: Jongeren adviseren over gezonde schoolomgeving met Mengpaneel Positieve Gezondheid

De leerreis van provincie Zuid-Holland: 7 tips om aan de slag te gaan met een Positief Gezonde werkomgeving

Onderzoek naar gezondheid in wijken met lage SES met behulp van het Bolk-model

Transformatie De Kiekmure: van wijkcentrum naar huiskamer voor ontmoeting, welzijn en zorg

Woningcorporatie met een missie

Positief gezonde aanpak van Wijzer in de Wijk leidde tot meer draagvlak onder deelnemers: ‘Niet monitoren om te rapporteren, maar om te leren’